Tillahi Ne Demek Diyanet? Herkesin Merak Ettiği O Cümle
İzmir’de bir kafede arkadaşlarımla oturuyorum. Bir yandan kahvemi yudumluyor, bir yandan da etrafı izliyorum. Tüm kafe, yeni açılan YouTube kanalını konuşuyor. Duyduklarım beni gülmekten öldürecek gibi… Ne mi? Herkesin kafasında bir soru: Tillahi ne demek diyanet?
Hadi, itiraf edeyim: Ben de bir an kafamı kaldırıp düşünüyorum. “Tillahi ne demek?” Cevabım zaten aklımda; ama bir yandan da içimdeki “espri sever” devreye giriyor: “Yani Allah’a şükür, ben de ne kadar doğru bir insanım! Diyanet ne diyor bakalım?”
Tillahi Ne Demek?
Hadi gelin, işin ciddiyetine dalmadan önce, Tillahi’nin anlamını açalım. “Tillahi” kelimesi aslında “Allah’a yemin ederim” demek. Arapçadaki “tallāh” fiilinden türetilmiş ve “Allah’a yemin ederim” anlamına gelir. Genellikle bir olayın ya da bir durumun ne kadar gerçek olduğunu vurgulamak için kullanılır. Yani, bu kelimeyle bir şey söylerken, ciddiyetinizin altını çizebilirsiniz.
İzmir’deki arkadaş grubunda biri bunu söylediğinde, herkesin kafasında bir soru beliriyor. “Tillahi ne demek diyanet?” Bu soru, en saf halleriyle, bir arayışın işareti. Hani birine çok inanırız ya, hadi bir şey söylüyor ama kafamızda deli deli soru işaretleri var, işte tam da o durum!
“Tillahi Ne Demek Diyanet?” Bunu Bir İslam Alimi Söylese Ne Derdi?
Şimdi gelelim biraz daha akademik kısıma. Diyanet, Tillahi’yi kesinlikle doğru tanımlıyor. Ancak ben burada bir noktayı vurgulamak isterim. Tillahi kelimesi, halk arasında genellikle “yemin etmek” anlamında kullanılır. Bu da demek oluyor ki, bir şeyin doğruluğuna ciddi anlamda vurgu yapıyorsunuz. “Allah’a yemin ederim, doğru söylüyorum!” gibi bir anlam taşır.
Ama bir an kendimi düşündüm: Eğer biri bana “Tillahi ne demek diyanet?” diye sorarsa, ne derim? Gidip Diyanet’e mi başvururum? Bu kadar ciddi mi?
İçimden diyorum: “Benim içimdeki espri yapma huyum, burada devreye giriyor. Hadi gel, kimseyi kırmadan doğruyu söyleyeyim.”
Şimdi, bu “Tillahi” meselesini arkadaş ortamında nasıl espriye dönüştürdüğümü anlatayım. Herkesin dediği gibi, bazen doğruyu anlatmak değil, doğruyu anlatırken biraz da mizah eklemek daha eğlenceli olabiliyor.
Bir Kahve Muharebesi ve “Tillahi”
Geçenlerde kahvede otururken, bir arkadaşım bir hikaye anlatmaya başladı. Ben de hemen kafamda plan yapmaya başladım: “Şimdi buradan bir Tillahi çıkarırım.” Ama bir bakıyorum, arkadaşım bir şekilde konuşmasının sonunda şöyle diyor:
“Ben her zaman doğruyu söylerim, tillahi!”
Gözlerim fal taşı gibi açıldı. “Dur bir dakika,” dedim, “Tillahi ne demek, ben de öğreneyim!”
Herkes durup bana bakıyor, sanki “Buna ne oluyor?” der gibi. O an fark ettim ki, insanlar bazen gerçekten doğru bir kelimeyi de yanlış anlayabiliyor. Çünkü Tillahi çok ciddi bir anlam taşırken, aynı zamanda da halk arasında bazen daha eğlenceli bir hale gelebiliyor.
O esnada içimde bir fırtına kopuyor. “Ben ne yaptım ya?” Bu kadar ciddi bir konuyu nasıl bu kadar rahat espriye dökebildim? O an ne oldu, ben bile anlamadım. İşte bu, benim kafamın içinde her an patlayan espri bombalarıyla ilgisi galiba. Ciddi bir şey söyledikten sonra, içimden hep bir gülme isteği gelir. Ya da bazen başkaları “Öyle diyorsun ama…” diyerek bana daha çok bir şey eklemeye çalışır, o an sinir bozulur ama içimdeki komik taraf bir şekilde kazanır!
Tillahi’nin Doğru Kullanımı
Ama gerçek şu ki, Tillahi kelimesi sadece şaka yapmak için kullanılmamalıdır. Gerçekten, ne söylüyorsanız, ona yemin ederken kullanılması gereken çok ciddi bir kelimedir. Birine doğru bir şey söylediğinizde ve “Tillahi” diyorsanız, insanların buna saygı göstermesi gerekir.
Yani demek istediğim şu: Tillahi ne demek diyanet? Diyanet diyor ki, “Allah’a yemin etmek” demek. Ama unutmayalım ki, biz “Tillahi” dediğimizde bir şaka yapıyor olsak da, karşıdaki kişi bazen ciddi bir anlam taşıdığını da düşünmelidir. Her şeyin bir yeri, zamanı ve amacı vardır. Mizah, her zaman olduğu gibi en iyi ortamlarda yerini bulur.
Sonuç: Bir Yemin ve Mizahın Büyüsü
Sonuç olarak, Tillahi demek, her zaman ciddi ve doğru olmanın yanında, bazen mizah ve arkadaşlıkla harmanlanmış bir kelimedir. İzmir’deki bir arkadaş grubumda “Tillahi ne demek diyanet?” diye sorarsanız, bu soruya verilecek cevabım, arkadaşlık, şaka ve biraz da anlam yüklü olur. Ne de olsa, kelimeler ciddi olsa da, bazen en güzel anlamlar mizahın içinde gizlidir.
Bir yandan espri yaparak anlamı keşfetmeye çalışırken, diğer yandan bu kelimenin gerçek manasına saygı duymayı unutmamalıyız. Kim bilir, belki bir gün siz de bir akşam arkadaşlarınızla otururken “Tillahi” derken, bir anda bu yazıyı hatırlarsınız. Ama merak etmeyin, her şeyin bir yeri ve zamanı var!